Stazama domovine: Lukomir

Lukomir je selo na južnim obroncima planine Bjelašnice. Poput živog etno muzeja, u kojem se praktikuju običaji nomadskih plemena i živi tradicionalnim načinom života Dinarskih gorštaka, važan je dio historijskog, kulturnog, arhitektonskog i ambijentalnog naslijeđa BiH, a stećci raštrkani oko sela govore da je ono bilo naseljeno još u 14. i 15. vijeku.


Najpoznatije bosanskohercegovačko selo u svijetu u Stazama domovine upoznajemo sa turističkim vodičem Samrom Čomor koja je u tom selu provodila ljetne raspuste kod svog djeda i nane. Za sebe kaže da je treća živuća generacija tog sela. Stanovništvo Lukomira vodi porijeklo sa Podveležja, suhog platoa u Hercegovini.

Polunomadska plemena ovčara ljeti su se zbog nedostatka vode sa velikim stadima selila na bogate pašnjake Bjelašnice. Većina ih se trajno nastanila u kanjonu Rakitnice, a kasnije i na mjestu današnjeg Lukomira. Gradeći sezonska naselja, koja su kasnije prerasla u selo, tu su se većinom naseljavali pripadnici plemena Čomor i Masleša, što su danas jedine porodice koje žive u Lukomiru. Na početku je postojalo samo selo Donji Lukomir, udaljeno oko 3 kilometra od današnjeg sela, u pravcu kanjona Rakitnice i selu Bobovica. Početkom 20. vijeka Gornji Lukomir se spominje kao ljetno selo, mjesto gdje stanovnici Donjeg Lukomira dovode stoku na ispašu, da bi oko 1950. godine stanovništvo preselilo u Gornji Lukomir.

Selo je jedinstveno po kamenim kućama prekrivenim hrastovom, jelovom i bukovom šindrom. Kuće imaju četvrtastu osnovu sa ložištem u sredini, a na kamenim zidovima su mali prozori. Prilikom izgradnje domova stanovnici su se prilagodili posebnostima terena i surovoj planinskoj klimi. U Lukomiru se već nekoliko godina živi sezonski. Od maja do oktobra seljani se bave zemljoradnjom i stočarstvom, a zimi se spuštaju sa planine, jer se tada selu ne može pristupiti zbog višemetarskih nanosa snijega. Od 50-ak kuća u selu mali broj je ljeti naseljen, a za lijepog vremena na pašnjacima oko Lukomira pase po nekoliko hiljada ovaca, koje se noću čuvaju u kamenim ogradama omeđenim torovima. Selo posjeduje svu neophodnu infrastrukturu - telefon, struju, vodu i kanalizaciju.

Ima mezarje, a davne 1969. mještani su izgradili džamiju, koja je renovirana 2014. godine.

Sa vidikovaca iznad sela pogled se pruža na vijenac planine Visočice, koja se obrušava u 800 metara dubok kanjon rijeke Rakitnice, najdublji u Evropi nakon kanjona Tare. Danas je Lukomir veoma privlačna destinacija za seoski turizam. U nekoliko ugostiteljskih objekata posjetioci mogu uživati u gostoprimstvu i tradicionalnim kulinarskim specijalitetima, a kao uspomenu na boravak u posljednjem bosanskom selu mogu kupiti i neku od rukotvorina vrijednih seljana.

Lukomir pripada Opštini Konjic, a do njega se može doći iz dva pravca - iz Konjica i Sarajeva. Od Konjica je udaljen oko 30 a od Sarajeva 45 kilometara. Vožnja od centra Sarajeva do Lukomira, putem koji vodi preko Babinog dola na Bjelašnici, traje oko sat i pol vremena. Veći dio puta je asfaltiran, a zadnjih 11 kilometara je vijugava makadamska cesta koja prvo vodi kroz ogoljene kraške krajolike, a potom kroz pejzaže sa cvijetnim livadama, prostorom koji se opravdano zove Dugo polje.

Pješice je do sela moguće doći i preko nekoliko planinarskih staza. Dvije iz pravca sela Umoljani na Bjelašnici, jedna iz sela Bobovica kroz kanjon Rakitnice i jedna uz kanjon od sela Čuhovići. Ova potonja prati trasu vodovoda kojim je iz Lukomira Čuhovićanima voda obezbijeđena. Ta staza pruža nestvarno lijepe poglede na kanjon Rakitnice i sjeverozapadne padine Visočice. Prilično rijetko je posjećena i slabo označena planinarskim oznakama, markacijama.

Najposjećenija staza vodi kroz prelijepu dolinu Studenog potoka čiji je meandar nadaleko poznat jer ni jedan posjetilac ne propusti priliku da fotografijama ovjekovječi ljepotu te cvijetne doline sa zmijolikim potokom. Druga staza, koja takođe omogućava pogled na taj potok vodi preko Oblja. Kondiciono zahtjevnija ali pogledima bogatija. Zahtjevna je naročito za koljena zbog dugotrajnog spuštanja strmim padinama u Lukomir. Još jedna staza, kondiciono i tehnički najteža ali koju krasi kanjon Rakitnice vodi iz sela Bobovica. Strmi spust u kanjon se završava izuzetnim prizorom, mostom koji na sajlama lebdi iznad hladne Rakitnice.

Category: Audio emisijeHits: 1850
Vote now
0.0/5 (0 votes)

RTV IZ-e "BIR" je institucija koja se bavi proizvodnjom radijskog i televizijskog programa.

Žiro račun:

RTV IZ BIR d.o.o.

141 001 000 529 1515

BBI d.d. Sarajevo